Home » Lajme, Opinione » Fuqia (politika)në shoqëri

Fuqia (politika)në shoqëri

Ali Hertica 

Fuqia në politikë është ndikimi që një person ose organizatë ka në persona ose organizata të tjera. Pushteti mbi të tjerët do të thotë që sundimtari mund t’i urdhërojë ose t’i detyrojë ata të përmbushin dëshirat e tij. Ekzistojnë shkallë të ndryshme të fuqisë. Në një diktaturë, e gjithë pushteti është në duart e një ose një grupi të vogël njerëzish; në tirani, ai person ose grup do të përpiqet të mbajë të gjithë pushtetin në duart e tyre, me anë të policisë sekrete, terrorit dhe instrumenteve të tjera të dhunës. Në një demokraci, pushteti ose ndikimi rritet përmes konsultimit, lobimit, bindjes dhe përmes kutisë së votimit. Një shprehje specifike e fuqisë është autoriteti. Autoriteti bazohet në njohjen ose legjitimitetin e ushtrimit të pushtetit.Shumë njerëz në politikë përpiqen të rrisin fuqinë e tyre me çdo mjet të mundshëm. Sipas ‘personave të brendshëm’, pushteti mbi të tjerët është varës dhe sapo dikush të ketë fuqi është joshës ta zgjerojë atë më tej. Alsoshtë gjithashtu e vështirë të heqësh dorë nga pushteti pasi është fituar. Nga njëra anë kjo ka të bëjë me efektin e rritjes së statusit të pushtetit, por nga ana tjetër edhe me përfitimet shtesë (financiare dhe të tjera) që pushteti mund të sigurojë.Kur njerëzit ishin ende njerëz fisnorë, një udhëheqës zakonisht duhej vetëm në kohë krize, të tilla si konflikte me fise të tjera ose katastrofa natyrore që goditën fisin. Atëherë ishte e nevojshme që dikush të merrte vendime shpejt të cilat më pas u morën nga të tjerët. Zakonisht udhëheqësi kishte formuar një lloj bordi këshillimor nga njerëzit e moshuar dhe me përvojë. Ndërsa shoqëria u rrit dhe u ndërlikua, shtetet e para u shfaqën. Gradualisht, njerëzit dhe familjet më të pasura dhe më me ndikim morën gjithnjë e më shumë kontrollin dhe u ndikuan gjithnjë e më pak nga anëtarët ‘më të varfër’ të shoqërisë. Kjo çoi në situatën kur, brenda familjeve më me ndikim, pushteti kalohej nga trashëgimia: aristokracia e kryesuar nga familja kryesore. Sapo ishin në pushtet, nga këto familje erdhën mbretërit, duke krijuar monarkinë. Zakonisht mbretërit nuk e miratonin që fuqia e tyre të sfidohej nga individë ose grupe të tjera. Kritikat ndaj mbretit shpesh rezultonin në ndëshkime të rënda dhe shpesh në dënime me vdekje. Gjatë iluminizmit, kjo ndryshoi ngadalë në Perëndim dhe, sipas trias politica të Montesquieu, pushteti u nda në pushtet legjislativ, gjyqësor dhe ekzekutiv në disa vende. Sot kjo është normë në botën perëndimore. Sidoqoftë, në shumë zona të tjera të botës, diktatura është ende normë, të tilla si monarkia absolute, një diktaturë ushtarake ose nën maskën e ndonjëherë një ‘presidenti për jetën’.Një fjalë e urtë e njohur (e shpikur nga historiani anglez  Lord Acton) . Fuqia korrupton dhe pushteti absolut korrupton absolutisht.Kjo ka të bëjë me tundimin për të keqpërdorur instrumentet e pushtetit në mënyrë që të përfitojmë. Këto mund të jenë përfitime materiale dhe financiare, por edhe përfitime të paprekshme, siç janë favoret seksuale. Ato mund të arrihen direkt ose indirekt përmes aplikimit të pushtetit (për shembull, një diktator që emëron vetë komisionin zgjedhor që e shpall menjëherë fituesin e zgjedhjeve me 99,99% të votave) ose nga të tjerët kundër pagesës ose shpërndarjes së dhuratave duke përdorur këtë fuqia për të siguruar përfitime (për shembull, një mësues që i jep një studenti një raport të mirë pas një donacioni bujar nga babai i tij). Në këtë rast, sundimtari është bërë i korruptuar dhe vendimet e tij nuk motivohen më nga interesi publik por nga përparësia e tij. Në fund të fundit, kjo është e dëmshme për ekonominë dhe sigurinë ligjore.Fuqia gjithashtu mund të korruptojë në kuptimin që sundimtari merr aq shumë pushtet sa që askush nuk guxon më ta kundërshtojë atë nga frika e pasojave për pozicionin e tij. Kjo krijon një situatë si në përrallën Rrobat e Re të Perandorit, në të cilën merret dhe kryhet një vendim i gabuar për shkak të mungesës së kontrollit dhe konsultimit, ose një situatë e padëshirueshme nuk zgjidhet sepse askush nuk guxon të thotë asgjë për të.Korrupsioni mund të parandalohet nga një sistem kontrolli (kontrolle dhe ekuilibra), në të cilin çdo sundimtar kontrollohet nga një sundimtar tjetër ose nga një kolektiv. Natyrisht, këta inspektorë duhet të kenë fuqinë për të korrigjuar sundimtarin dhe, nëse është e nevojshme, t’i shkarkojnë ose edhe t’i ndëshkojnë ata. Korrupsioni gjithashtu mund të parandalohet duke parandaluar një akumulim të tepruar të pushtetit në një person ose organ, i cili në shumicën e shteteve demokratike shprehet në parimin e ndarjes së pushteteve.  

Leave a Reply

You must be Logged in to post comment.

© 2020 KosovaLindore · RSS · Designed by Theme Junkie · Powered by WordPress
ShqipEnglishDeutsch