Home » Lajme » Me rastin e vizitës së Grupit punues të Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare nga Shqipëria, në Preshevë, më 27 e 28 maj 2011

Me rastin e vizitës së Grupit punues të Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare nga Shqipëria, në Preshevë, më 27 e 28 maj 2011

STUDIUES TË NJOHUR TË UNIFIKIMIT NË PRESHEVË

Shkruan : Xhemaledin SALIHU                                                 

Projektin e Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare nga Tirana:”Studimi i mundësive të përafrimit deri në unifikim të plan-programeve dhe teksteve mësimore në trojet arbërore dhe në diasporë”, e përkrahu edhe Lugina e Preshevës. Në mesazhet e ndërsjellta të Prof. Dr. Ibrahim Gashi, kryetar i Komisionit Qendror të këtij Studimi dhe Komisionit Zonal në Preshevë u planifikua që një Grup punues i Institutit nga Tirana ta vizitojë Preshevën më datë 27 e 28 maj 2011. Ashtu edhe ndodhi.

Ditë e mërkurë, me diell, pas dreke më erdhi lajmi se duhet dalur në kufirin Maqedoni-Serbi, në Tabanoc, për ta pritur delegacionin në fjalë. Me makinën e Z.Alixhemal Salihut, profesor i gjuhës dhe letërsisë shqipe dhe kryetar i Komisionit Zonal, në pritje të delegacionit ishte edhe Z. Xhemaledin Salihu, profesor i pedagogjisë dhe anëtar i Komisionit Zonal në Preshevë dhe Z. Musa Ajeti, profesor i matematikës.

Me të arritur në kufiri, posa e parkuam makinën, vërejtëm një minibus me targa Tiranë. Menjeherë lindi idea se ishte delegacioni I studiuesve të Shqipërisë. Po e njëjta kishte ndodhur edhe me Zonjën Gashi, e cila po na kishte parë asociacioni se jemi shqiptarë dhe kemi dalur për ta pritur delegacionin.

Me të arritur delegacioni, kishte kryer formalitetet kufitare dhe përshëndetjet tona: mirë se keni ardhur në Preshevë. Menjeherë përqafime vëllazërore me ata që njiheshim dhe marrje në ngryk sikur njiheshim me të gjithë kaherë, vëllezër të një gjuhe, të një  culture, të një tradite dhe të një gjaku.

Në përbërje të delegacionit ishin: Prof.Dr. Ibrahim Gashi, kryetar i Komisionit Qendror të këtij Studimi, nga Tirana, Prof. Emil Lafe-Akademik (gjuhëtar), Prof.Dr. Hulusi Hako (filozofi), Prof. Dr.Hasan Çipuri, Prof. Murat Gecaj (gjuhhë dhe letërsi shqipe), Namik Selmani- arsimtar e shkrimtar, Çam nga Berati, Z. Zyba Hasa-arsimtare e poete nga Vlora, Fatbardh Danja-inspektor arsimi pranë Komunitetit Musliman Shqiptar, Ibrahim Hajdarmataj-drejtues shkolle nga Tropoja e Liliana Gashi-specialiste arsimi.

 

Grupi punues me anëtarët e Komisionit Zonal

Një “Shqipëri e Vogël” sic do të thonte prof. Ibrahim Kelmendi, intelektual dhe atdhetar i ndjerë nga Presheva, në librin e tij : Një shtyllë e Kosovës është Presheva”.

Me makinën e Alixhemalit për Preshevë iku edhe Musahu, ndërsa unë mbeta në minibusin e vëllezërve nga Shqipëria.

Posa u nisëm, mora rolin e ciceronit dhe fillova të rrëfejë para profesorëve të nderuar për Preshevën.

Presheva dhe Lugina e saj qysh në Antikë bënin pjesë në Dardani dhe i takonin Mbretërisë dardane. Shënimet e para mbi Preshevën flasin për vitin 1349, pastaj 1354/55, të gjetura nga autori i këtij shkrimi e jo siç pretendohet se shkrimet e para janë të vitit 1381.

Preshevën dhe Mbretërinë dardane e sulmuan dhe herë-herë e pushtuan Maqedonët, Romakët, Turqit, Serbët.

Presheva gjithmonë dhe gjithnjë ishte pjesëtare e Lëvizjes  Mbarëkombëtare.

Çukarka, Ujëndarsja e njohur që ndanë dy botëra, at të veriut, ku Lumi i Preshevës derdhet në Moravicë, tutje në Moravë, në Danub dhe në detin e Zi, ndërsa në jug, Lumi i Tërrnavës në  Banjka,ndërsa kjo në Vardar dhe tutje në Detin Egje.

Aty te Banjka, sipas prof. Sami Agushit gjendet një vendbanim i vjetër, Miratoca e

vjetër. Gjatë lavrimit të tokave, Miratocasit kanë gjetur eksponate të ndryshme. Bile flitet edhe për vorrezat e vjetra të këtij vendbanimi.

Po aty Bregorja e Çukarkës, ku Sulltan Murati i pat shtruar çadrat e ushtrisë së tij pas betejës së Maricës, më 1381, për të pushur ushtria për betejat e ardhshme pushtuese dhe robëruese. Beteja e Kosovës ndodhi më 1389.

Popullata e kësaj ane më kohë ishte përcaktuar për idealet atdhetarë, që mos pranonte pushtues dhe robërues, andaj iu bashkangjitë forcave të ushtrisë krishtene kundër ushtrisë turke. Ushtria krishtene me car Llazarin, ushtrinë turke e sulmoi në këto anë të Luginës së Preshevës. Është e njohur beteja e Moravicës, te Presheva, të cilën e pësoi ushtria e krishterë, por historiografia serbe sipas historianit të vjetër serb Stojan Novakoviq e mëshefi dhe nuk e propagandoi.Ndodhi Beteja më e madhe se ajo e Kosovës. Por mitologjia serbe luajti rolin e saj vendimtar.

Një legjendë që shpesh ndëgjohet në Preshevë, thuhet se gjatë pushimit të ushtrisë turke në Bregoren e Çukarkës, në rrëzë të kodrave të Miratocit e Norcës, në kodrën “Çadra” në anën e majtë të Livadhit të Shehut , në Karadak, Millosh Kopiliqi e mbyti Sulltan Muratin. Tezë që duhet vërtetuar, por me shumë gjasa, sepse në pushime, në çlodhje, ushtarët dhe rojet demobilizohen dhe më së lehti mund të kryhet depërtimi deri te shatori I Sulltan Muratit.

Autostradës duke udhëtuar, nga perëndimi na buzëqeshte Karadaku legjendar, masiv që shtrihet nga Shkupi, merr Kumanovën, Likovën, Vitinë, Gjilanin, Preshevën dhe derdhet në Bujanoc.

Presheva është nën administrimin serb, por edhe në mbishkrimet e vendbanimeve dhe në të folur me qytetarët e Preshevës, vëllezërit vërejtën se dominon dhe bukur folet gjuha shqipe.

Nga 36 vendbanimet e Preshevës, vetëm 2 vendbanime të vogla janë të pastra me popullatë serbe.

Duke udhëtuar për në Preshevë, vëllezërit tanë vërejtën gjeostrategjinë e pozitës gjeografike të Preshevës: autostrada, korridori 10, Beograd-Nish-Preshevë-Shkup-Selanik, Hekurudha po të njëjtën vijë udhëtimi dhe nesër kanali i lundrimit:Rajne-Danub-Moravë-Vardar-Deti Egje. Presheva lidh shumë shtete e kontinente. Këtu rrahen interesat gjeo-strategjike Perëndim-Lindje.

Kaluam vendbanimin Stacionin i Trenit në Hekurudhën Beograd-Preshevë-Shkup e tutje, i cili është i përzierë me popullatë shqiptare dhe serbe. Më herët banonin vetëm serbët, për ate edhe u përqëndrua e tërë ekonomia e komunës.

Arritëm në Preshevë, në Evropa 2 pimë kafe dhe pije freskuese me vëllëzërit tanë.

Delegacioni në Evropa 2

I vendosëm në hotelin GOLD të familjes Vokrri nga Tërrnava, gjithë buzagaz, mikpritës dhe me mirësjellje.

Të nesërmen, në mëngjes shkuam te hoteli, mirëpo disa nga delegacioni ishin për herë të parë  dhe kurreshtja për ta parë Preshevën, i kishte zgjuar shumë më herët se sa ne arritëm t’i themi mirëmengjesi. Ata kishin gjetur vëllezër në Preshevë, kishin shtruar kafën e mëngjesit secili me të njohurit e vet. Sikur ne u bëmë të tepërtë, ekipi shoqërues i delegacionit.

Vizita e parë ishte caktuar në Shkollën e Mesme Teknike “Presheva”. Ashtu, sëbashku delegacioni dhe shoqëruesit shkuam në pritje të drejtorit të kësaj shkolle, Z. Telat Arifi. Për këtë vizitë ishte përgatitur shkolla, personeli arsimor dhe nxënësit. Të gjithë buzagaz, me mirësjellje dhe përshëndetje të ngrohta. I pari mirëseardhje na dhuroi drejtori, pastaj edhe kolektivi i shkollës në sallën e arsimtarëve.

Grupi punues i Shqipërisë në sale e mësimdhënësve të Shkollës Teknike

Erdhën pijet freskuese. Filloi njoftimi.Profesori Hulusi Hako gjeti kolegët e lëndës, Fatbardhi filloi bisedën lidhur me mësimin fetar me hoxhën e  Çukarkës, Z. Dukagjinin.

Fatbardhi dhe Dugagjini bisedojnë për mësimin fetar

Namik Selmani plotë elan, vullnet dhe përgatitje profesionale hyri në klasën I-9 dhe filloi hartimin në temën:”Ç farë do të ndryshonit sikur t’ishit kryetar” Mori shumë përgjigje, por dy i kishte ndarë dhe ato i lexoi para kolektivit dhe delegacionit.

Profesori Emil Lafe, një pedant, plotë njohuri nga gjuha,  i kulturuar vuri kontaktet me kolegët, bisedoi gjatë me Z.Avni Shaqirin, profesor i gjuhës dhe letërsisë shqipe.

Në këtë atmosferë gëzimi, bisedash të bukura, kontakte profesionale të lëndëve folën Prof.Dr. Ibrahim Gashi e shumë të tjerë, por shumë na emocinoi shumë fjala e bukur e Z. Zuba Hasa, lidhur me gjuhën shqipe. Ajo në fjalën e saj, e motivuar nga përshendetja e ndihmës drejtorit serb në gjuhën serbe, foli me emocione të thella, me mburrje të madhe, me një ndiesi për gjuhën shqipe. Ajo dhe fjalët e saj ishin flakadan i pa shuar.

Kështu duhet gjuha e nënës, na lanë mbresa fjalët e flakta zjarr të arsimtareës dhe poetes Z. Zuba.Na përkujtoi vargjet e të madhit At Gjergj Fishta mbi gjuhën:

 “Pra mallkue njaj bir` shqyptari që kët gjuhë të Perendis`, trashegim që na e le i pari, trashegim s`ia len ai fmis. Edhe atij iu thaft, po, goja që përbuz këtë gjuhë hyjnore, qi n’gjuhë t’huaj, kur s’asht nevoja, flet e t’veten e len mbas dore… N’per gjuhë shqipe, bota e mbarë ka me ju njoht ç’fis kini…”.

Po keto i tha edhe Z.Zuba, por me fjale tjera. Fjalet e saj flori, mësuese, poete dhe atdhetare e vërtetë. Z. Zyba Hasa e frymëzuar nga mikpritja, nga dashuria për gjuhën shqipe, nuk ishte e folur e saj, por recitim me dashuri dhe atdhedashuri për gjuhën shqipe.

Na mbushi ditën me ngazëllim, hare, gëzime, përkujtime dhe dashuri plotë për gjuhën shqipe.

Prof. Dr. Gashi kryetar i Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare në Tiranë tha fjale burrërore, ashtu shtatë lartë, po edhe fjalët e mëdha para kolektivit të shkollës. Foli për Studimin dhe projektin e filluar. Merak për ta dëgjuar, respekt dhe nderim gëzonte aty. Fjala dominuese, e arsyeshme mbi Studimin, bindëse se do të ndodh unifikimi i shkollave shqipe, plan-programeve dhe teksteve mësimore. Po filloi e ndodhi unifikimi me abetaren. Dhanë pëlqimin Kryeministri i Shqipërisë, Dr Sali Berisha dhe Ministri i Arsimit i Republikës së Kosovës gjatë vizitës së tij në Tiranë. Na qoftë për hajër, filloi e do të vazhdoje me unifikim të plan-programeve e teksteve mësimore në të gjitha shkollat shqipe të trojeve arbërrore, siç e quajti Prof. Gashi. Nisma e mbarë e tij dhe Institutit u ndëgjua edhe në Prizrenin legjendar, në manifestimin “Lidhja është gjallë”. Të lumtë Prof. Gashi. Jemi me një mendje me ty të gjithë neve që po ecim këtyre shtigjeve të shkronjave shqipe, por unike, pa dallim se cilës zonë i takojnë dhe jetojnë Shqiptarët.

Në mbarim të vizitës, në lulishten e Shkollës së Mesme Teknike bëmë fotografi për shumë mote dhe histori. Vëllazërisht i gjithë delegacioni, një “Shqipëria e Vogël” në Preshevë me kolektivin-mësimdhënësit dhe shoqëruesit nga Presheva. Dhe prap falënderimet e Prof. Gashi për drejtorin, kolektivin, Kryetarin dhe anëtarin e Komisionit Zonal, për të gjitha, sidomos organizimin e mirë të vizitës së vëllëzërve nga Shqipëria, me dëshirë që të menaxhojmë edhe vizita të tjera dijetarësh. Po meriton ky grup edhe këtë emër e mbiemër. Koka të dijes.Secili dije në vete.

Grupi punues me kolektivin e Shkollës Teknike

Vizita me radhë në Gjimnazin “Skënderbeu”. Edhepse nuk ishte drejtori dhe shumë mësimdhënës e nxënës, vizitë Shqipërisë, pedagogu Nexhemedin Veliu e kishte menaxhua pritjen e delegacionit.

Grupi punues në Gjimnazin “Skënderbeu”

Profesor Hulusi Hako menjëherë kontaktoi me Fatime Boriçin, profesoreshë e psikologjisë, lëndëve shoqërorre, ndërsa me mirësjellje na shërbeu profesoresha e re e matematikës. Nuk ia mësova emrin dhe mbiemrin, por nuk ka rëndësi, na priti dhe e ndiem qetësinë “Jemi në shtëpinë tonë”.

Grupi punues, nxënës para bustit të Skënderbeut

Po këtë ditë profesori Murat Gecaj kontaktoi me familjen e Ramadan Ramadanit, djali i tij në studime mjekësore banoi në shtëpinë e profesorit.Familja e pranoi në gjirin e saj i dha bukë,kripë e zemër me mikpritjen preshevarce.

Familja Ramadani është familje e vjetër, arsimdashëse . Gjyshi i Ramadan Ramadanit,  Demirali Hoxha ishte hoxhë dhe myfti, por edhe përparimtar dhe arsimdashës. Luftoi me ngulm heqjen e ferexhesë gjatë viteve 1955/56. Bile, për të dhënë shembull në emancipimin e femrës shqiptare dhe për ta demonstruar idealin, ai së pari i hoqi ferexhenë vajzës së vet, Z. Kadrije Ramadani-Qerimi, e cila ishte e para mësuese në Luginë të Preshevës.

Me këtë rast i përcolli edhe mesazhin vajzave dhe grave shqiptare:”Tashti do të më shani, nesër do të më uroni për heqjen e ferexhesë”. Pra, me tërë qenien e tij u angazhu për emancipimin dhe arsimimin e femrës shqiptare. Djali i tij Z. Emin Ramadani ushtroi detyrën e mësuesit.

Vizita me radhë e delegacionit ndodhi në Bibliotekën “Mehmet Jusufi” ku për veprimtarinë dhe punën e saj i njoftoi Z. Vaxhid Mehmeti, drejtor dhe Z. Xhemaledin Salihu, shef i Bibliotekës. Mburremi ne me të arriturat e bibliotekës, po këtë rast u entuziazmun edhe vëllezërit tanë nga Shqipëria. Kështu duhet libri, biblioteka, foleja e diturisë njerëzore.

Grupi punues në sallën e Leximit të Bibliotekës

Më pastaj për nder të vëllezërëve u shtrua pije freskuese, bile edhe raki në sallën e leximit, e cila ishte plotë dritë dhe shtëpi e jona e përbashkët.

Prezenca në Shtëpinë e Kulturës “Abdullah Krashnica”, ku zhvilloheshin konkurset e recitimit, i lënë mbresa të gjithëve për vlerën e lartë të recitimit dhe shqiptimin të drejtë të gjuhës nga ana e recituesve. Mburret Presheva me të folmen e pastër të gjuhës, këtë e thanë edhe gjuhëtarët e njohur dhe të mirënjohur : Prof Emil Lafe, Prof. Hasan Çipuri, poetët : Namik Selmani, Zyba Hasa e tjerë.

Para recituesve dhe audotiriumit në sallën e madhe të Pallatit foli edhe Prof. Ibrahim Gashi për misionin e shenjtë të shkronjave shqipe të Ballkanit, sic shprehet miku Namik Selmani dhe për projektin: Studimi i mundësive të përafrimit deri në unifikim të plan-programeve dhe teksteve mësimore në shkollat shqipe të trojeve shqiptare dhe në diasporë. Profesori qe i dashur, bindës dhe i pranueshëm. Foli edhe për punën e Komisionit Zonal të Preshevës.

Po nuk mbaroi sihariqi me kaq, në skenë u paraqit Z. Zyba Hasa me fjalë, recitime dhe deklamime të poezisë së saj. Prap ngazëlleu recituesit dhe të pranishmitë aty, aplauzi gjatë nuk mbaroi. Mahniti me fjalën e pastër shqipe, recitim dhe deklamim fantastik.

Do të thosha dashuri e brendshme dhe e thellë për atdhedashurinë, gjuhën dhe letërsinë shqipe.

Zyba Hasa duke deklamuar poezi

Po nuk mbeti anash edhe Namik Selmani, po të njëjta vlera fjalimi, recitimi dhe deklamimi. Po ajo e madhja dhe e mahnitshmja, e bukura ndodhi atu në sallën e madhe të Pallatit të Kulturës, para recituesve e dashamirëve të recitimit kur Namiku i emocionuar deklamoi poezine e shkruar nergut për Preshevën : O, sa mirë të jesh në Preshevë.

Ndodhi deriliumi në publikë dhe aplauzë i gjatë, nuk pat të ndalur. Nderim dhe respekt për poezinë e Namikut, poet dhe mësues Çam nga Berati.

Ditën e sotme, sihariqet e Namikut nuk patën të ndalur, qysh në mëngjes menaxhoi ekspozitën me motive came “Çamëria rron” në Hollin e Madh të Pallatit të Kulturës “Abdullah Krashnica”.

Pamje nga Ekspozita në Pallatin e Kulturës

Vizita me radhë e menaxhuar nga Komisioni Zonal i Luginës ndodhi në Shkollën fillore “Ibrahim Kelmendi” ku na priti drejtoresha, Z. Hafize Shaqiri, profesor i gjuhës dhe letërsisë shqipe me stafin e saj. Mikpritje preshevare. Ndërkohë delegacionin e pranoi kryetari i komunës së Preshevës, Z. Ragmi Mustafa, nën patronatin e të cilit u zhvillua edhe vizita e Grupit punues nga Shqipëria. Falënderimet ishin nga të dy anët. Prap, Namiku u fut në orë të mësimit në një klasë të kësaj shkolle, mësues i pasionuar.

Dreka u bë në Evropa 2. U shtruan edhe pijet freskuese. Birra dhe rakija e ardhur nga Berati, e solli Namik Selmani. Habija e ime, Fatbardhi, profesor i gjuhës dhe letërsisë arabe na uroi shëndet dhe ngriti gotën, me gëzuar.Kjo tek ne nuk ndodh.

Pas kësaj erdhi mbarimi i vizitës, ndarja nga vëllezërit tanë për një kohë të shkurtër, sepse do të ndodhë unifikimi dhe bashkimi në Europen e Integruar.

U nisëm me minibusin e delegacionit dhe makinën e profesor Alixhemalit për në kufirin, në Depce. Prap mora detyrën e ciceronit deri në kufi, më ra shorti.

Fola rrugës për skulpturën e Nënë Tereze, të gdhendur nga skulptori Nuhiu, te Guri i Kishës,  për 20 mullinjtë e vjetër të Preshevës në lumin e Preshevës, për Kalanë e Preshevës, të cilën serbët e quajnë Kalaja e Markut, për Qytetin e Vjetër, rrëzë Kalasë, për Vorrezat e Vjetra në të djathtë të rrugës Preshevë-Gjilan, për Udhën e Nemcit(gjermanit), për Livadhin e Shehut që në të djatthë të rrugës ishin vendosur ushtria dhe xhandarmeria serbe, për 25 ha tokë pemishte në Livadhin e Shehut, për vendin e quajtur Çadra, ku ishte vendosur ushtria turke, për të pushuar para Betejës së Kosovës, për Ilincën dhe Shpellën e Ilincës, për Çezmën dhe Mullirin e Idriz Seferit, patriotit dhe atdhetarit nga Karadaku, për Shkollën fillore “Migjeni” në Caravajkë, për Urat ku kalon lumi i Llaposhnikut, për Lumi e Seferëve, për vendbanimet e Karadakut dhe shpërnguljen e banorëve të tij gjatë viteve 1962/63, për rrugën Preshevë-Gjilan, të cilën e inicoi të ndërtohet Mehmet Jusufi dhe thonin po lidhet Presheva me Shqipërinë. Arritëm në kufi, kaluam më së miri, polici shqiptar i uroi udhë të mbarë, për një ardhje të afërtë të delegacionit.

Kaluam kufirin, bëmë fotografi kolektive, u ndamë me vullnet të mirë që të takohemi edhe më, sic ndodh me vëllezërit shqiptarë, për të realizuar projektin atdhetar, misionin e lartë të Unifikimit të shkollës shqipe, të plan-programeve dhe teksteve mësimore, por duke i nderuar specifikat e vendeve ku veprojnë dhe punojnë shkollat shqipe.

Na qoftë për hajër projekti:”Studimi i mundësive të përafrimit deri në unifikim të plan-programeve dhe teksteve mësimore në shkollat shqipe të trojeve arbërore dhe në diasporë”

Gëzuar dhe suksese.

Preshevë, më 14 qershor 2011 I think I need some more direction on the little decisions like what do you additional clue do when a student complains about a stomach ache right before a lesson, replies student teacher

Leave a Reply

You must be Logged in to post comment.

© 2020 KosovaLindore · RSS · Designed by Theme Junkie · Powered by WordPress
ShqipEnglishDeutsch