Home » Lajme, Opinione » Opinion: Praktika e shtetit dhe mirëqenenja

Opinion: Praktika e shtetit dhe mirëqenenja

Ali Hertica 

Një mijëvjeçar i ri ka filluar, por historia po ecën përpara. Sidoqoftë, disa filozofë argumentojnë se në të njëjtën kohë flitet për fundin e historisë për shkak të fitores globale të liberalizmit. Në nivelin ekonomik, politik dhe shoqëror sot, mbizotëron liberalizmi, i cili nuk do të humbasë më ndikimin e tij, pretendojnë këta filozofë. Nga pikëpamja ekonomike, tregu i lirë është përhapur në të gjithë botën, i cili përmendet me termin “globalizim” – një proces që u përshpejtua me rënien e Murit të Berlinit në 1989, duke shënuar fundin e komunizmit. Ideja e lakueshmërisë së shoqërisë duket se është braktisur për të mirë. Tregu i lirë është parimi kryesor organizues i shoqërisë, i cili zbatohet madje edhe për atë që ne e quajmë sektor kolektiv. Kështu, shteti i mirëqenies duket se është në rënie. 

Pra, ekziston një marrëdhënie në ndryshim midis ekonomisë dhe politikës, kështu që çështja e një justifikimi etik për këtë marrëdhënie duhet të shtrohet përsëri. Kjo është kryesisht një pyetje e ngritur në filozofinë shoqërore. Në nivelin politik, fitorja e liberalizmit dëshmohet nga institucionalizimi i demokracisë, me të drejtat dhe liritë shoqëruese politike dhe civile për qytetarët. Në një nivel shoqëror, mund të flasim për rritjen e sekularizimit, individualizimit dhe emancipimit. Aspektet normative të politikës dhe asaj ekonomike gjithashtu marrin vëmendje të gjerë brenda filozofisë shoqërore. 

Praktika e shtetit të mirëqenies  ka rezultuar në një shoqëri më të orientuar drejt tregut në vitet e fundit. Fjalët kyçe në këtë kontekst janë ‘privatizimi’ dhe ‘derregullimi’. Ekziston gjithnjë e më shumë një ekonomi e tregut të lirë, në të cilën individualizmi mbretëron i lartë. Tregu i lirë vlerësohet gjerësisht si parimi më efikas i planifikimit të shoqërisë. Sidoqoftë, pyetja është nëse ky është gjithashtu parimi më i dëshirueshëm nga një perspektivë etike. Pavarësisht nga liberalizimi i tregut, ndikimi i qeverisë në ekonomi dhe shoqëri mbetet i konsiderueshëm. Çdo kompani duhet të merret me legjislacion të gjerë dhe rregullore, dhe qytetarët dhe konsumatorët gjithashtu preken nga qeveria. Ekonomia është gjithmonë ekonomi politike, e cila gjithashtu kërkon një qasje etike brenda liberalizmit. Filozofia shoqërore ka të bëjë pikërisht me këtë marrëdhënie midis politikës, ekonomisë dhe etikës. 

Ndikimi i liberalizmit dëshmohet më tej nga theksimi i lirisë dhe përgjegjësisë së individit. Sidoqoftë, kjo liri vjen në kurriz të barazisë, veçanërisht kur kjo liri nuk është e kufizuar. Një treg i lirë që funksionon pa shumë ndërhyrje të shtetit në këtë mënyrë çon në ndryshime më të mëdha socio-ekonomike midis qytetarëve. Prosperiteti është rritur jashtëzakonisht shumë në dekadat e fundit, por vetëm një pjesë relativisht e vogël e popullsisë ka qenë në gjendje të përfitojë nga kjo. Kjo është arsyeja pse çështja e një ekuilibri të drejtë midis lirisë dhe barazisë ka një rëndësi të madhe. Kjo marrëdhënie midis lirisë, barazisë dhe drejtësisë është një temë tjetër qendrore e filozofisë shoqërore. 

Leave a Reply

You must be Logged in to post comment.

© 2021 Kosovalindore.com · RSS · Designed by Theme Junkie · Powered by WordPress
ShqipEnglishDeutsch