Home » Lajme, Opinione » Opinion: Qfarë është cilësia e demokracisë

Opinion: Qfarë është cilësia e demokracisë

Ali Hertica

Duke u nisur nga përkufizimi i mësipërm, dhe nga nocionet mbizotëruese të cilësisë, një demokraci cilësore ose ‘e mirë’ mund të konsiderohet si ajo që paraqet një strukturë të qëndrueshme institucionale që realizon lirinë dhe barazinë e qytetarëve përmes funksionimit të ligjshëm dhe korrekt të institucioneve të saj dhe mekanizmave. Kështu që, para së gjithash, një demokraci e mirë është një regjim i legjitimuar, i cili plotësisht i kënaq qytetarët (“cilësi” për sa i përket “rezultatit”). Kur institucionet kanë mbështetjen e plotë të shoqërisë civile, ata mund të ndjekin vlerat e regjimit demokratik. Nëse, në të kundërt, institucionet duhet të shtyjnë objektivat e tyre dhe të shpenzojnë energji dhe burime për konsolidimin dhe ruajtjen e legjitimitetit të tyre, kalimi edhe pragu minimal për demokracinë bëhet një konsideratë e jashtëzakonshme. Së dyti, një demokraci e mirë është ajo në të cilën qytetarët, shoqatat dhe komunitetet gëzojnë lirinë dhe barazinë (“cilësi” për sa i përket “përmbajtjes”). Së treti, në një demokraci të mirë vetë qytetarët kanë fuqinë të kontrollojnë dhe vlerësojnë nëse qeveria ndjek objektivat e lirisë dhe barazisë sipas shtetit të së drejtës. Ata monitorojnë efikasitetin e zbatimit të ligjeve në fuqi, efikasitetin e vendimeve të marra nga qeveria, dhe përgjegjësinë politike dhe përgjegjshmërinë e zyrtarëve të zgjedhur në lidhje me kërkesat e shprehura nga shoqëria civile (‘cilësi’ për sa i përket ‘procedurës’ ).

Duke pasur parasysh sa më sipër, këtu mund të tregohen pesë dimensione të mundshme, përgjatë të cilave demokracitë e mira mund të ndryshojnë. Dy të parat janë dimensione procedurale. Edhe pse lidhen me përmbajtjen, këto dimensione kanë të bëjnë kryesisht me rregullat. Dimensioni i parë procedural është sundimi i ligjit; e dyta është përgjegjësia, dimensioni i tretë ka të bëjë me reagimin ose korrespodencën e vendimeve politike ndaj dëshirave të qytetarëve dhe shoqërisë civile në përgjithësi. Dy dimensionet e fundit janë natyrore thelbësore: e parafundit i referohet të drejtave civile të zgjeruara përmes arritjes së lirive të caktuara; dhe e fundit referon zbatimin progresiv të barazisë më të madhe politike, sociale dhe ekonomike. Këto pesë dimensione do të shtjellohen më tej në tre seksione më poshtë. Para ndërmarrjes së kësaj, do të theksohen disa konsiderata të përgjithshme.

Kuadri analitik i propozuar këtu ndryshon disi nga studimet e tjera mbi cilësinë e demokracisë, siç janë  dy strategji sasiore krahasuese. Këtu theksojmë kombinimin e virtytshëm të masave cilësore dhe sasiore në analizën empirike të fenomenit. Dallimet shfaqen gjithashtu në përkufizimin e një demokracie të mirë, dimensionet e variacionit dhe treguesit e lidhur me cilësinë e propozuar më lart.. Në të kundërt, përfshirja në analizën e cilësisë së demokracisë së dimensioneve të tilla si përfaqësimi i grave, pjesëmarrja zgjedhore, kënaqësia me demokracinë dhe korrupsioni, përkojnë ngushtë me pesë dimensionet e përmendura.

Institucionet dhe mekanizmat e demokracive përfaqësuese janë objektet kryesore të analizës së cilësisë së demokracisë. Kjo nuk është për të injoruar demokracinë e drejtpërdrejtë si shprehjen më të lartë të cilësisë demokratike, por për të pranuar përvojën laike të demokracive përfaqësuese dhe potencialin e tyre aktual për përmirësim. Nëse analiza duhet të përqendrohet në demokracitë përfaqësuese, atëherë përgjegjshmëria – një tipar thelbësor në përvojën e demokracisë përfaqësuese – bëhet një dimension me të vërtetë qendrore, aq sa u jep qytetarëve dhe shoqërisë civile në përgjithësi një mjet efektiv të kontrollit mbi institucionet politike. Kjo karakteristikë zbut vështirësitë që ekzistojnë në mënyrë objektive kur ka një zhvendosje nga demokracia e drejtpërdrejtë në përfaqësuese.

Përgjegjësia bazohet në mënyrë implicite në dy supozime nga tradita liberale që nxjerrin në pah natyrën e ndërlidhur të të gjitha dimensioneve të shpjeguara më lart. Supozimi i parë është se, nëse qytetarëve u është dhënë vërtet mundësinë për të vlerësuar përgjegjësinë e qeverisë në lidhje me plotësimin e nevojave dhe kërkesave të tyre, ata në fakt janë të aftë ta bëjnë këtë, duke zotëruar mbi të gjitha një perceptim relativisht të saktë të tyre ka nevojë. Supozimi i dytë është se qytetarët, qoftë vetëm ose si pjesë e një grupi, janë gjyqtarët e vetëm të mundshëm të nevojave të tyre: asnjë palë e tretë nuk mund t’i vendosë ato nevoja. Lënia e këtyre supozimeve pa përmendur është e gabuar; ato përkundrazi duhet të deklarohen dhe të merren parasysh që në fillim. Shtë gjithashtu e gabuar që secila prej tyre të konsiderohet si një zgjedhje e thjeshtë ideologjike. Përkundrazi është e rëndësishme të pranojmë se demokracitë perëndimore kanë ndjekur një trajektore liberale-demokratike.

Leave a Reply

You must be Logged in to post comment.

© 2021 Kosovalindore.com · RSS · Designed by Theme Junkie · Powered by WordPress
ShqipEnglishDeutsch