Home » Lajme, Opinione » Filozofia shoqërore midis politikës – ekonomisë dhe shtetit

Filozofia shoqërore midis politikës – ekonomisë dhe shtetit

Ali Hertica

Ka filluar një mijëvjecar i ri, por historia vazhdon. Sidoqoftë, disa filozofë pretendojnë se fundi i historisë është në të njëjtën kohë, për shkak të fitores globale të liberalizmit. Në nivelin ekonomik, politik dhe shoqëror, mbizotëron sot liberalizmi që nuk do të humbasë më ndikimin e tij, pohojnë këta filozofë. Ekonomikisht, tregu i lirë është i përhapur në të gjithë botën, i quajtur “globalizim” – proces që është përshpejtuar me rënien e Murit të Berlinit në 1989, duke shënuar fundin e komunizmit. Ideja e krijueshmërisë së shoqërisë duket se është braktisur përfundimisht. Tregu i lirë është parimi organizativ paramendues i shoqërisë, i cili madje zbatohet për atë që ne e quajmë sektori kolektiv. Shteti i mirëqenies është pra në rrugëdalje.

Pra, ekziston një marrëdhënie në ndryshim midis ekonomisë dhe politikës, kështu që çështja e një arsyetimi etik të kësaj marrëdhënie duhet të rishihet. Kjo është para së gjithash një pyetje e shtruar në filozofinë shoqërore. Në nivelin politik, fitorja e liberalizmit reflektohet në institucionalizimin e demokracisë, me të drejtat dhe liritë shoqëruese politike dhe civile për qytetarët. Në një nivel shoqëror, mund të flitet për sekularizim në rritje, individualizim dhe emancipim. Normat sociale gjithashtu i kushtojnë vëmendje të gjerë aspekteve normative të aspekteve politike dhe ekonomike.

Vitet e fundit, praktika e shtetit të mirëqenies i ka çuar në një shoqëri më të orientuar drejt tregut. Fjalë kyçe në këtë kontekst janë ‘privatizimi’ dhe ‘çregjistrimi’. Gjithnjë e më shumë po flitet për një ekonomi të tregut të lirë, në të cilën individualizmi mbretëron suprem. Tregu i lirë vlerësohet gjerësisht si parimi më efikas i renditjes së shoqërisë. Pyetja është nëse ky është gjithashtu parimi më i dëshirueshëm nga një këndvështrim etik. Megjithë liberalizimin e tregut, ndikimi i qeverisë në ekonomi dhe shoqëri mbetet i madh. Companydo kompani duhet të merret me legjislacion dhe rregullore të gjera, dhe qytetarët dhe konsumatorët preken gjithashtu nga qeveria. Ekonomia pra është gjithmonë një ekonomi politike, e cila kërkon gjithashtu një qasje etike brenda liberalizmit. Filozofia shoqërore merret pikërisht me këtë marrëdhënie midis politikës, ekonomisë dhe etikës.

Ndikimi i liberalizmit është më tej i dukshëm nga theksimi në lirinë dhe përgjegjësinë e individit. Sidoqoftë, kjo liri vjen në kurriz të barazisë, veçanërisht kur kjo liri nuk është e kufizuar. Në këtë mënyrë, një treg i lirë që funksionon pa shumë ndërhyrje shtetërore çon në ndryshime më të mëdha socio-ekonomike midis qytetarëve. Prosperiteti është rritur jashtëzakonisht shumë gjatë dekadave të fundit, por vetëm një pjesë relativisht e vogël e popullsisë ka përfituar nga kjo. Kjo është arsyeja pse çështja e një ekuilibri të drejtë midis lirisë dhe barazisë ka një rëndësi të madhe. Kjo marrëdhënie midis lirisë, barazisë dhe drejtësisë është një tjetër temë qendrore e filozofisë shoqërore.

Një kritikë e dëgjuar shpesh për liberalizmin dhe individualizmin e lidhur është se njerëzit në ditët e sotme nuk kanë më një sens të qytetarisë ose komunitetit. Kjo kritikë, e cila vjen pjesërisht nga komunistët, duket se artikulon një dëshirë për një lloj shoqërie më tradicionale, në të cilën komunitetet kanë përparësi. Kështu që rreziku i individualizmit mund të shmanget. Në të vërtetë, mungesa e qytetarisë ose fryma e komunitetit mund të çojë në një rënie të demokracisë në planin afatgjatë. Si duhet të konceptohet shoqëria, dikush mund të pyesë në këtë kontekst: si një koleksion i lirshëm i individëve, si një yjor i bashkësive, ose kryesisht si diçka e mbajtur së bashku nga shteti? Marrëdhënia midis individit, komunitetit dhe shtetit është gjithashtu një temë thelbësore e kërkimit shoqëror filozofik.

Leave a Reply

You must be Logged in to post comment.

© 2020 KosovaLindore · RSS · Designed by Theme Junkie · Powered by WordPress
ShqipEnglishDeutsch