Analizë socio-politike e makiavelizmit “kurtist”

Read Time:3 Minute, 6 Second

Shkruan: Nehat Hyseni

Nocioni i makiavelizmit si kategori politike i referohet përdorimit të pushtetit si instrument për arritjen e qëllimeve “strategjike”, duke privilegjuar “efektshmërinë” mbi “normativën”, interesin shtetëror mbi “etikën morale” dhe “racionalitetin e pushtetit” mbi kompromiset tradicionale politike. Në kontekstin bashkëkohor kosovar, “kurtizmi” si fenomen politik lidhet me lidershipin e Albin Kurtit dhe praktikat e tij të qeverisjes, mobilizimit elektoral dhe menaxhimit të konfliktit shoqëror e politik, të cilat shpesh bartin elemente tipike makiaveliane. 1. Legjitimiteti popullor si “kapital politik” Një prej shtyllave të makiavelizmit politik është mbështetja në legjitimitetin popullor për të justifikuar masa radikale apo politika jokonvencionale. Kurti ka ngritur një model ku shumica elektorale përdoret si bazë morale-politike për sfidimin e elitave tradicionale, përplasjen institucionale dhe transformimin e strukturave të pushtetit. Kjo sjellje ngjan me parimin makiavelian se pushteti sigurohet, ruhet dhe forcohet duke kontrolluar perceptimin publik. Në këtë sens, populizmi politik bëhet instrument i legjitimitetit strategjik. 2. Karizma e liderit si instrument pushteti Makiaveli e sheh liderin si figurë me kapacitete të veçanta personale. Karizma e Kurtit, e ushqyer nga narrativa e rezistencës, imazhi “anti-sistem” dhe diskursi moralist ndaj klasës politike, prodhon personalizim të theksuar të politikës dhe krijon lidhje emocionale “të fortë” me elektoratin. Kjo shpesh sjell një besim pothuaj të verbër publik, që relativizon edhe gabimet politike. Ky personalizim i pushtetit është mekanizëm tipik makiavelian për ruajtjen e kontrollit mbi shoqërinë dhe shtetin. 3. “Morali politik” dhe “morali shoqëror” Një prej veçorive kyçe makiaveliane është dallimi ndërmjet moralit politik dhe atij shoqëror. Në diskursin kurtist, shpesh artikulohen nocionet “politikë morale”, “pastërti institucionale” dhe “etikë publike”. Megjithatë, në praktikë, vendimmarrja shpesh bëhet njëanshëm, me eskalim të konflikteve si strategji dhe me dominim të logjikës “pushteti mbi kompromisin”. Pra, kurtizmi shpesh paraqitet retorikisht “moralizues”, ndërsa praktikisht mbetet “utilitar”, kontradiktë kjo që Makiaveli do ta konsideronte të pranueshme dhe “funksionale”. 4. Menaxhimi i konfliktit si “strategji”, jo si “dështim” Makiaveli e sheh konfliktin si instrument politik. Nën këtë prizëm, konfliktet e vazhdueshme të kurtizmit me opozitën, institucionet kushtetuese, faktorët ndërkombëtarë dhe segmentet opozitare të brendshme, nuk janë gjithmonë produkt i rrethanave, por shpesh pjesë e një strategjie politike. Në këtë mënyrë, lideri ruan narrativën e “rrezikut”, riprodhon besnikërinë elektorale dhe krijon ndjesinë se është “i vetmi mbrojtës i interesit kombëtar”. 5. Polarizimi i qëllimshëm i shoqërisë Një tjetër tipar makiavelian është ndarja politike në “ne” dhe “ata”. Kurtizmi e prodhon këtë polarizim përmes diskursit moralizues, delegjitimimit të elitave të tjera dhe krijimit të një fronti “autentik kombëtar”. Ky polarizim shoqëror prodhon stabilitet për liderin, por njëkohësisht krijon rrezik për fragmentarizim institucional. 6. Institucionalizëm selektiv Ndërsa rugovizmi ndërtonte “institucionalizëm gradual dhe konsensual”, kurtizmi e përdor institucionalizmin si instrument “fitoreje politike”. Respektimi i institucioneve bëhet i kushtëzuar: kur ato mbështesin projektin – afirmohen; kur e pengojnë – sfidohen dhe relativizohen. Kjo logjikë është thellësisht makiaveliane. 7. Rezultatet dhe paradokset Makiavelizmi politik prodhon njëherësh efekte pozitive dhe negative. Efektet pozitive përfshijnë: • mobilizimin e brezave të rinj, • thyerjen e status quo-së, • rritjen e përgjegjësisë publike, • artikulimin më të fuqishëm të sovranitetit. Efektet negative janë: • tensionet institucionale, • rreziku i personalizimit të shtetit, • polarizimi i thellë shoqëror, • vështirësitë në qeverisje dhe bllokadat politike, • varësia e demokracisë nga një figurë e vetme politike. Përfundim Makavelizmi “kurtist” nuk është thjesht taktikë politike; ai është kombinim i karizmës, “populizmit strategjik” dhe përdorimit të qëllimshëm të konfliktit – si instrument qeverisës. Ai shfaqet si projekt transformues, por njëkohësisht prodhon tensione të vazhdueshme strukturore në demokracinë ende të brishtë kosovare. Nëse “kurtizmi” do të mbetet projekt emancipues apo do të shndërrohet në model dominues të personalizimit politik, kjo do të varet nga dy faktorë kyç: • kapaciteti i qeverisjes për institucionalizim real, dhe • aftësia e lidershipit për kompromise, pa humbur legjitimitetin popullor. Preshevë, më 4 janar 2026